سينما و ديگر هيچ - گزارش ويژه. نشست چهل سالگي قيصر

در اين نشست كه بعد از نمايش مستند «قيصر،40 سال بعد» شامگاه گذشته ـ 18 اسفند ماه ـ برگزار شد، پرويز نوري به‌عنوان اولين منتقدي كه درباره «قيصر» نوشته است، در سخناني گفت:«قيصر» زماني آمد كه تغيير خيلي اساسي در سينماي ما به‌وجود آورد وهمين باعث شد ما كه دلزده از آن سينماي گذشته بوديم، تلاشي بكنيم اين سينما شناخته شود.

وي افزود: فيلم‌هايي هستند كه به مرور در طول تاريخ رنگ مي‌بازند و بعضي فيلم‌ها اين قوت وقدرت خودشان را در طول سال‌ها نگاه مي‌دارند و «قيصر» از جمله آنها است.

جواد طوسي ديگر منتقد حاضر در جلسه با اشاره به علت موفقيت اين فيلم تصريح كرد:يكي از عوامل اصلي كه چند تا از فيلم‌هاي كارنامه مسعود كيميايي باعث شده موفق باشند،همان رفاقت‌هاي پشت صحنه و موج‌هاي مثبتي است كه يك كارگردان مي‌تواند از عوامل فيلم‌اش بگيرد. اگر كارنامه‌ي اين دوران فيلمسازي كيميايي مقداري اوج و فرود دارد، بخشي به مفقود‌شدن آن حلقه رفاقت بر مي‌گردد كه اين روند به ارتباطات اجتماعي آن دوران مربوط مي‌شود.

وي يكي از مهم‌ترين نكات در «قيصر» را قهرمان دانست و اظهار داشت: نسل مهاجم و معترض آن زمان به يك فرديت معترض و حضور فاعلانه احتياج داشت كه براساس هوشمندي كيميايي اين فيلم جواب مي‌دهد.

ضمن اينكه زنده‌ياد عباس شباويز هم با يك انتخاب درست و فضاي مناسبي كه دراختيار يك فيلمساز جوان قرار مي‌دهد نقطه آغاز اين موفقيت را به‌وجود مي‌آورد و جزييات دست‌به‌دست هم مي‌دهد و با يك موفقيت چشم‌گير روبه‌رو مي‌شويم.

طوسي با اشاره به دو مستند «سربازان قيصر» و «قيصر، 40 سال بعد» گفت: اين دو فيلم با نگاه مستند گونه سعي كردند حوزه‌ پژوهشي را به خوبي پوشش دهند. اميدوارم اين اتفاق در مورد ساير فيلم‌هاي تاريخ‌ساز سينماي ايران هم رخ دهد و در يك دوره تاريخي ديگر بتوانيم واقع‌بينانه به آن خيره شويم و علل موفقيت‌آميز آن را بررسي كنيم.

منوچهر اسماعيلي سرپرست گويندگان و گوينده نقش‌هاي «قيصر» و «خان‌دايي» هم كه در اين نشست حاضر بود با اشاره به دوستي‌اش با بهروز وثوقي گفت: او كه دوست و هم دبيرستاني من بود نقطه‌ عطف اين كار بود. من كرمانشاهي و آن ترك با توجه به اين شخصيت در «قيصر» هواي تهران را مي‌بايست، مجددا پالايش مي‌كرديم، او در بازي و من در انعكاس آنچه استاد مشايخي و وثوقي مقابل دوربين ايفا كردند.

وي ادامه داد: وثوقي مي‌دانست من شيفته سينما هستم و ساعاتي را در مدرسه جور مي‌كرد تا به سينما بروم و با سينماگراني در ارتباط باشم. من با پلاكارد‌نويسي در سينما شروع كردم و او هم از راه تئاتر آمد و حال‌وهواي آن روز و فيلم «قيصر» يك تحول بزرگي در من ايجاد كرد.

اسماعيلي افزود: عشق و قدر عشق در چهره جمشيد مشايخي مانند تلنگري من را بيدار كرد. تا آن موقع حس مي‌كردم من عاشقم اما ديدم آن عاشق‌تر است و او به من درس عشق داد و هنگام كار با حضورش در استوديو خيلي مقتدرانه از سر عشق خواست به جايش صحبت كنم و من ياد گرفتم اگر چيزي دارم بدون منت در اختيار همه بگذارم.

بهمن مفيد بازيگر «قيصر» كه با تاخير در جلسه حاضر شد با اشاره به تاخيرش گفت: من حدود 4 ساعت با راننده دنبال خانه هنرمندان مي‌گشتم كه راننده از من پرسيد چه هنرمندي هستي كه خانه خودت را بلد نيستي گفتم من 35 سال داشتم كه گفتند ديگر بازي نكن و در نتيجه چنين جايي را بلد نبودم.

وي «قيصر» را تولدي براي سينماي ايران خواند و اظهار داشت: اما اين بچه هنوز راه نيفتاده بود همان‌گونه ماند و بزرگ نشد كه اميدوارم روزي بزرگ شود.

وي با اشاره به منوچهر اسماعيلي گفت: سينماي ايران مديون ايشان است و صداي منوچهر اسماعيلي هميشه نصف كار را انجام داده است.

سيف‌اله صمديان مدير جشن تصوير سال كه اجراي جلسه را برعهده داشت در ادامه صحبت‌هاي مفيد گفت:يك عده اسم‌ها را ظاهرا خودمان سعي مي‌كنيم، سانسور كنيم مانند بهروز وثوقي، پوري بنايي و خود بهمن مفيد. حيف از سردرگمي و نام‌هايي كه امروز مي‌توانستيم از صحبت‌هايشان استفاده كنيم و اميدوارم در اين موارد كمي باهوش‌تر عمل كنيم.

مسعود نجفي كارگردان مستند «قيصر، 40 سال بعد» كه در اين نشست حاضر بود با اشاره به زنده ياد عباس شباويز تهيه كننده «قيصر» اظهار داشت: ايشان كه خانواده شان در سالن حضور دارند خيلي از ساخت اين مستند حمايت كردند و متاسفانه فرصت نشد اين كار را ببينند.

وي ادامه داد: فكر و ايده اين مستند هنگام عيادت من به همراه مسعود كيميايي از عباس شباويز در بيمارستان شكل گرفت و با توجه به بيماري آقاي شباويز مراحل ساخت با سرعت جلو رفت و كمتر از دو هفته بعد از آن عيادت، تصويربرداري را با حضور مسعود كيميايي، جمشيد مشايخي، منوچهر اسماعيلي و مازيار پرتو كه خوشبختانه آن زمان در ايران بودند در منزل عباس شباويز در كرج آغاز كرديم.

نجفي افرود: سعي كردم كار كامل باشد و سراغ اكثر عوامل فيلم «قيصر» چه آنهايي كه ايراني هستند و چه آنهايي كه خارج از ايران هستند رفتم كه بعضي از آنها در اين نسخه‌اي كه به نمايش درآمد حضور داشتند اما به عنوان اولين تجربه فيلمسازي‌ام قطعا كار نواقص زيادي دارد. در واقع دوست داشتم به «قيصر» كه علاقه زيادي به آن دارم بپردازم و فكر مي‌كنم بعد از گذشت چهل سال مناسبت داشت كه به يكي از فيلم‌هاي تاثير‌گذار و ماندگار تاريخ سينماي ايران پرداخته شود و در حد بضاعتم اين كار را انجام دادم.

صمديان هم ادامه داد: حيف است از ديالوگ‌نويسي خوب كيميايي، تصوير زيباي مازيار پرتو و موسيقي اسفنديار منفرد‌زاده كه دربست حسي تصاوير نقش داشت و فيزيك بدني و بازي بهروز وثوقي در «قيصر» ياد نكينم.

وي از يكي از حاضران كه با ظاهر جاهل‌ها در مراسم حاضر بودخواست صحبت كند و او كه خودش را بهروز وثوقي راد معرفي كرد با بيان اين‌كه به عشق كيميايي و وثوقي از خرم‌آباد به تهران آمده است، گفت: به عشق سينما در همان محله قيصر زندگي مي‌كنم و ساندويج فروشي دارم و دوست دارم روزي دوباره جايگاه قيصر را در سينماي ايران زنده كنم.

بهمن مفيد در ادامه صحبت‌هاي او اظهار داشت: چهل سال از آن موقع گذشته و بايد براي قيصري آماده شد كه متعلق به امروز است.

يكي ديگر از حاضران هم درباره علت عدم عرضه اين مستندها به شبكه نمايش خانگي پرسيد كه صمديان پاسخ داد: در دنيا رسم است در كنار هر فيلم روز يك اثر از مراحل ساخت و پشت صحنه آن مي‌گذارند كه ديدني‌تر است. آرزوي جشنواره تصويرهم همين است كه اين آثار بيرون بيايد.

نجفي ادامه داد: با يكي دو موسسه ويدئو رسانه صحبت شده اميدوارم تا اوايل سال آينده «قيصر، 40 سال بعد» وارد شبكه‌ نمايش خانگي شود.

اصغر بيچاره و مهرشاد كارخاني از حاضران در سالن بودند.

هنگام نمايش فيلم جمعيت زيادي در سالن حضور داشتند و عده‌اي هم ايستاده برنامه را دنبال مي‌كردند.

مسعود كيميايي كه قرار بود در جلسه حضور داشته باشد بنابر اعلام صمديان به علت حضور در كنار نعمت حقيقي نتوانست خودش را به برنامه برساند.

منبع: ایسنا